Onderzoekslijn: Meettechnieken

In deze onderzoekslijn wordt onderzocht hoe bepaalde facetten van CRPS op een goede en nauwkeurige manier gemeten kunnen worden. Het is de bedoeling om op die manier bepaalde kenmerken van patiënten nauwkeuriger in kaart te brengen, bijvoorbeeld om na te gaan in hoeverre de resultaten afwijken van wat bij niet-patiënten wordt gevonden of om na te gaan of de resultaten veranderd zijn ten opzichte van eerdere metingen. Verder is het doel om via metingen meer inzicht te krijgen in het syndroom CRPS of in bepaalde onderdelen ervan.

Samenwerking met het bedrijfsleven
Binnen deze onderzoekslijn wordt nauw samengewerkt met twee bedrijven, te weten Moog Industrial en Noldus Information Technology. Het is de bedoeling dat de instrumenten die binnen TREND ontwikkeld worden op termijn ook commercieel worden aangeboden aan andere onderzoekers. Voor de CatWalk (zie verderop) is dit inmiddels al het geval.

Beeldvorming met MRI scans
Start onderzoek: mei 2011

De rol van de hersenen in de handhaving van chronische pijn is waarschijnlijk zeer groot. Met name functionele veranderingen (de manier waarop de hersenen werken) spelen een grote rol.
Er kunnen echter ook structurele veranderingen optreden. Dit is gebleken uit meerdere wetenschappelijke studies, ook bij patiënten met CRPS. Dit onderzoek richt zich dan ook op deze veranderingen. Gekeken wordt of er verschillen te vinden zijn die specifiek zijn voor CRPS. Speciale aandacht zal gaan naar kenmerken die kunnen duiden op de oorzaak van tonische dystonie. We zullen de hersenen onderzoeken met verschillende foto’s die gemaakt worden in een 3T MRI scanner. Daarnaast zal ook een zenuwgeleidingsonderzoek (EMG) worden uitgevoerd.

Regeling van spierkracht
Start onderzoek: april 2011

Patiënten met CRPS en tonische dystonie geven vaak aan dat zij moeite hebben met het nauwkeurig uitvoeren van taken met hun arm of been. Het doel van het huidige onderzoek is om meer inzicht in te krijgen in (problemen met) de vrijwillige aansturing van bewegingen en de mogelijke samenhang met (veranderingen in) bewegingsgevoel. Deelnemers aan het onderzoek krijgen de opdracht om gedurende een korte periode een bepaalde hoeveelheid kracht uit te oefenen op een krachtopnemer (met duim en wijsvinger, of met de grote teen), waarbij het geleverde krachtsniveau wordt getoond op een computerscherm. Vervolgens wordt de deelnemer gevraagd om dezelfde kracht nogmaals te leveren, maar dan zonder visuele feedback (de taak moet dan dus puur “op gevoel” worden uitgevoerd). Door CRPS patiënten met én zonder dystonie te meten, hopen wij ook te kunnen vaststellen hoe chronische pijn het bewegen beïnvloedt.

Bewegingsgevoel en coördinatie van bewegingen
Start onderzoek: augustus 2010

Veel dagelijkse taken vereisen een goede samenwerking tussen de twee handen, waarbij kennis over de positie en beweging van de hand van groot belang is. Het is bekend dat veel CRPS patiënten problemen ondervinden met het uitvoeren van bewegingen. Daarom onderzoeken wij of er bij CRPS patiënten veranderingen zijn in het bewegingsgevoel en de coördinatie van bewegingen, en of zulke veranderingen een rol kunnen spelen bij de ontwikkeling van bewegingsstoornissen die bij sommige patiënten worden waargenomen. De vragen die in het onderzoek centraal staan, zijn: In hoeverre hebben bewegingen van de ene arm invloed op die van de andere arm? Is deze invloed anders voor automatische bewegingen dan voor bewust gestuurde bewegingen? En welke rol speelt het goed kunnen waarnemen van standveranderingen en bewegingen van de armen (‘bewegingsgevoel’) hierbij?

Pulse Transit Time (PTT)
Start onderzoek: december 2009

Bij CRPS kan de doorbloeding verstoord zijn door vasomotore ontregeling. PTT is de tijd die een bloeddrukgolf erover doet om van het hart naar de vinger te komen, het geeft informatie over de doorbloeding. Het wordt gemeten met een hartfilmpje (ECG) en sensoren op de vingertoppen (fotoplethysmografie) (zie bovenstaande afbeelding). Wanneer een bloedvat samenknijpt is, zal de PTT korter worden en wanneer een bloedvat ontspannen en verwijd is, zal de PTT juist langer worden. De PTT wordt gemeten tijdens een koude en warme pijnprikkels en na het kortdurig oppompen van een bloeddrukband. Deze waarden van de CRPS aangedane hand worden vergeleken met de niet-aangedane hand en met waarden van mensen zonder CRPS. Door middel van dit onderzoek proberen we meer inzicht te krijgen in oorzaak van de vasomotore ontregeling bij CRPS, zodat de behandeling hier beter op kan worden afgestemd.

Thermografie
Bij mensen met koude of warme CRPS is er een duidelijk temperatuurverschil tussen de gezonde en de aangedane ledematen. Die temperatuurverschillen kunnen zichtbaar worden gemaakt met behulp van video-thermografie. Hieronder ziet u een voorbeeld van een patient met warme CRPS, links de gezonde hand, rechts de aangedane hand.

Een studie naar statische thermografie werd in 2007 afgerond en gepubliceerd (Niehof et al, Acta Orthopedica Belgica, 2007(73)). Momenteel loopt er aan het Erasmus MC een studie naar dynamische thermografie.

De Catwalk
In samenwerking met Noldus Information Technology is onder andere de CatWalk ontwikkeld. Daarbij is voortgebouwd op een meetconcept dat is ontwikkeld aan de Universiteit Utrecht. Met behulp van dit instrument kunnen de loopbewegingspatronen geregistreerd en geanalyseerd worden van muizen of ratten. Op die manier kan meer inzicht worden verworven in de bewegingen van mensen met pijnklachten of bewegingsbeperkingen. Op de afbeelding hieronder kunt u de pootafdrukken van een rat op de CatWalk zien.


Meer informatie over de CatWalk kunt u vinden op www.noldus.com of in de informatiefolder (pdf).

De CatWalk is voortdurend in ontwikkeling. In samenwerking met de gebruikers worden de hardware en de software van het systeem steeds verder verbeterd.

De Polspertubator / Wristalyzer
Met Moog-FCS is gewerkt aan de ontwikkeling van de Polspertubator (PoPe), een instrument waarmee bewegingspatronen van de pols van CRPS patiënten met die van gezonde mensen vergeleken kunnen worden. Dat gebeurt door mensen druk uit te laten oefenen of de hendel. Deze polspertubator zal in de toekomst waarschijnlijk de naam Wristalyzer krijgen.

Meer informatie kunt u vinden op de website van Moog-FCS.

Coördinatie onderzoekslijn Meettechnieken
Coördinatoren van deze onderzoekslijn zijn Prof. Dr. Frans van der Helm en Dr. Ir. Alfred Schouten (beiden TU Delft).